Çin’e Çağrılar Devam Ediyor
Çin’in Doğu Türkistan’da Türk İslam kimliğini yok etmede önünde bir engel olarak gördüğü Doğu Türkistanlı Türk aydınlarını tutuklama, hapsetme, toplama kamplarında esir etme siyasetine karşı uluslararası camiadan tepki yükselmeye devam ediyor.
Birleşmiş Milletlere göre Doğu Türkistan’da tahmini olarak 1 milyon Türk, toplama kamplarında veya cezaevlerinde tutuluyor. İnsan hakları örgütleri bu insanların arasında çok sayıda entelektüel ve aydının olduğunun altını çizerken Çin Hükümeti iddiaları yalanmaya devam ediyor.
Çin Hükümetinin hapis cezasına mahkum ettiği aydınlarından biri de 2016 yılında gözaltına alınan ve 2018’de 15 yıl hapis cezasına çarptırılan Yalkun Rozi. Doğu Türkistan Edebiyatı’nın önemli araştırmacılarından biri olan Yalkun Rozi’nin serbest bırakılması için düzenlenen imza kampanyalarının yanında bu yılın Ekim ayı içerisinde de uluslararası kuruluşlar tarafından Çin Hükümetine çağrıda bulunuldu. Çin Hükümeti, Rozi’nin nerede tutulduğuna ve sağlık durumunun ne olduğuna dair herhangi bir bilgi açıklamada bulunmazken Rozi’nin ailesiyle iletişime geçmesine de izin verilmediği ileri sürülüyor.
Ekim 2016’da Doğu Türkistan’da gözaltına alınan Rozi’ye “Ülkeyi bölmeyi amaçlama” ve “devlet iktidarının altını oymaya teşvik etmek” suçlamalarından hüküm verildiği aktarılıyor.
Bağımsız kaynakların verdiği bilgilere göre Rozi, tasarladığı Uygurca ders kitaplarında ve eğitsel çalışmalarında Uygur kültürü ile kimliğini korumaya yönelik bilgileri kullanması ve oğluna Atatürk’e atfen “Kemal Türk” adını vermesinden dolayı hapis cezasına çarptırıldığı ileri sürülüyor. Rozi’nin tutuklanmasından kısa bir süre önce ise yayımlanan tüm eserleri piyasadan toplatılmış ve yazımı devam eden çalışmalarına ise Çin Hükümeti tarafından el konulmuştu.
Yalkun Rozi, 2026 yılında otoriter rejimlerde insan haklarını savunan kişilere verilen 2026 Graciela Fernández Meijide Ödülü‘ne layık görülmesi Rozi için uluslararası toplumun çağrılarını yenilemesini sağlamıştı. Bugüne kadar Rozi’nin serbest bırakılması için Türkiye’den önemli STK’lardan herhangi bir çağrı yapılmazken Uluslararası Edebiyatçılar Örgütü, (PEN International) Uluslararası Af Örgütü, PEN America (Amerika Yazarlar Derneği), ABD Kongresi Çin Komitesi, Uygur İnsan Hakları Projesi ve son olarak da Latin Amerika’nın Açılması ve Kalkınması Merkezi bir çağrıda bulunmuştu.
Haber Kaynak: https://pen.org/writer-at-risk/yalqun-rozi/
https://www.uygurhaber.com/cin-zindanindaki-uygur-turku-aydin-yalkun-roziye-uluslararasi-odul/
