Doğu Türkistan’a Çin’den Bir Darbe Daha

Çin Ulusal Halk Kongresi’nin Mart 2026 tarihindeki yıllık genel kurul toplantısında kabul edilen “Etnik Birliği ve İlerlemeyi Teşvik Yasası” isimli işgal ve asimilasyon yasası 1 Temmuz 2026 tarihi itibariyle resmen yürürlüğe girdi.

Çin Komünist Partisi’nin “Etnik Birlik ve İlerleme Yasası”nı yürürlüğe sokmasıyla din, dil, kültür ve ifade özgürlüğü başta olmak üzere Doğu Türkistan’a yönelik uzun süredir uygulanan asimilasyon politikaları Çin’in yasal resmi politikasına dönüşmüş oldu.

Çin Komünist Partisi yasaya etnik azınlık şeklinde tarif ettiği milletlere “Çin ulusu için ortak topluluk hissinin güçlendirilmesi” diye tanımlanan bir misyon yükleyerek etnik azınlıkların anaokulundan itibaren Mandarin Çincesinin öğretilmesini şart koşuyor.

Çin’de veya Çin dışında “etnik birliği zedeleyecek veya etnik temelli ayrışmalara yol açacak” her türlü eylemin yasaklanacağını bildiren yasa Çin baskısından dolayı farklı ülkelere göç etmek zorunda kalan Uygur Türkleri gibi milletlere uluslararası alanda ayrılıkçılık iddiasıyla müdahale etme fırsatını veriyor.

Yasa ayrıca, eğitimde Mandarin Çincesini zorunlu dil olarak öne çıkarırken, Türkçe ve diğer yerel dillerin kullanım alanını daha da daraltıyor. İnsan hakları savunucuları, söz konusu düzenlemenin Doğu Türkistan’daki Uygurlara yönelik asimilasyon politikalarına kalıcı bir hukuki dayanak oluşturacağı uyarısında bulundu.

Düzenlemeye karşı çıkan Doğu Türkistan diasporası, düzenlemenin Türk İslam geleneklerini korumak yerine onları tek bir Çin kimliği altında asimile etmeyi amaçladığını ifade etti.

Çin yönetimi ise yasasının üretimi ve zenginleşmeyi kolaylaştıracağını, etnik meselelerin çözümünü kolaylaştıracağını ifade ederek asimilasyon iddialarını inkar etti. Batı medyasının konuyu aylardır gündeme getirmesine rağmen Türkiye’deki pek çok basın kurumunun ve STK’nın konuya duyarsız kalması ise Türk kamuoyu tarafından tepkiyle karşılandı.