Çin İşgali Altındaki Doğu Türkistan’ın Başörtüsü Ve Kuran Mücadelesinden Özgürlüğün Kıymetini Bilmeyen İlham Aliyev’e
Çin işgali ve soykırımı altındaki Doğu Türkistan’da Uygur Türkü kadınların başörtüsü ve geleneksel kıyafetleri, dinî özgürlükleri ve kültürel kimlik üzerindeki baskılar devam ederken Azerbaycan’da Şii İran etkisinden çekinildiği gerekçesiyle laikliği bahane ederek başörtüsünün yasaklaması Türkiye’de tepkiyle karşılanmaya devam ediyor. İşgal altındaki Doğu Türkistan’da İnsan hakları kuruluşlarının raporları, kıyafetlere yönelik müdahalelerin münferit olaylarla sınırlı olmadığı, Uygur kadınlarının dinî yaşamını ve kültürel kimliğini hedef alan geniş bir baskı ortamının parçası olduğu ortaya koyulurken Azerbaycan’da başörtülü öğrencilerin okul ve sınıf kapılarından geri çevrilmesi hangi Türklük sorusunu yeniden gündeme taşıdı.
Doğu Türkistan İnsan Hakları İzleme Derneği ve İnsan Hakları İzleme Örgütü, Ağustos 2026’da yayımladığı açıklamada, Doğu Türkistan’da dinî ve kültürel kimliğin aşındırılmasına yönelik uygulamaların devam ettiğine dikkat çekilirken Azerbaycan lideri Aliyev’in baskıcı tutumunun Çin Komünist yönetimini aratmayacak seviyeye ulaşacağından endişe ediliyor.
İşgal altındaki Doğu Türkistan’da görülen başörtüsü ve geleneksel kadın kıyafet seçimine ilişkin baskı, kadınların inançlarını özgürce yaşama ve kendi kültürel kimliklerini koruma hakları açısından önem taşırken özgür olan Azerbaycan’da görülen yasağın ise yakın bir gelecekte tüm kamusal alanlara sirayet etme ihtimalini güçlendiği ifade ediliyor. Çin işgali altındaki Doğu Türkistan’da yaşanan zulüm Müslüman Türklere karşı duyulan kin ve nefretten kaynaklandığı konusunda kamuoyunda yaygın bir görüş hakimken her bir metrekaresiyle bağımsız olan Azerbaycan’da görülen zalimane tavrın ise Türklüğü İran etkisinden koruma bahanesiyle yapılması hangi Türklük sorusunun tartışılmasına zemin hazırlaması Türklük şuurunun Türk dünyasında yeni bir kriz evresine girdiği yorumlarının yapılmasına neden oluyor.
Uygur İnsan Hakları Projesi tarafından yayımlanan Uygur Kadınları ve Dinî Zulüm başlıklı rapor, Uygur kadınlarının başörtüsü takmak, dinî bilgi edinmek ve dinî toplantılara katılmak gibi faaliyetler nedeniyle baskıya maruz kaldığını belgelerken Aliyev’in baş örtüsü kararına karşı çıkanlar hakkında yasal işlem yapılacağına dair açıklaması ise Azerbaycan Lideri Aliyev’in, Çin Lideri Şi Cinping’in yolundan gittiği şeklinde yorumlandı. Hem Aliyev’in hem de Şi Cinping’in liderliğinde ortaya çıkan zulüm ve haksızlık siteminin Komünist sistemle yetişmelerinden kaynaklandığı değerlendirilirken Azerbaycan’da yaşanan zulmün ırkta ya da devletten ziyade idarecilerin İslam düşmanlığıyla ilgili olabileceği ihtimalinin yüksek olmasından kaynaklandığı kamuoyunda tarafından tartışılan konular arasında yer aldı.
Haber Hasan Can Alan
